03/27/2026

Is een energielabel verplicht bij de verhuur of verkoop van een monumentaal pand?

De verhuur of verkoop van monumentaal vastgoed brengt specifieke uitdagingen met zich mee. Veel eigenaren denken dat monumentale panden voor altijd vrijgesteld zijn van de energielabelplicht. Dat klopt niet helemaal. Tot en met 28 mei 2026 geldt inderdaad een volledige vrijstelling: rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten hoeven bij verhuur of verkoop geen energielabel te overleggen. Vanaf 29 mei 2026 vervalt deze vrijstelling. Wie op dat moment verhuurt of verkoopt, is verplicht een geldig energielabel te kunnen tonen. Voor verhuurders van monumentaal vastgoed is dit een ingrijpende wijziging die een tijdige voorbereiding vergt.

 

Belangrijkste inzichten uit dit blog

• Monumentale panden zijn tot 29 mei 2026 vrijgesteld van de energielabelplicht bij verhuur en verkoop
• Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor monumenten bij verhuur en verkoop
• De boete voor een ontbrekend energielabel bedraagt €515 (particulier) of €1.030 (rechtspersoon); controleer de actuele bedragen via de ILT-website
• Monumentale woningen krijgen geen aftrekpunten voor slechte energielabels in de WWS-telling
• Een multi-inspectie combineert energielabel, meetrapport en huurpuntentelling in één bezoek

Wanneer is een energielabel verplicht voor monumentaal vastgoed?

De energielabelplicht voor monumentale panden hangt volledig af van de datum van de transactie. Tot en met 28 mei 2026 geldt een wettelijke vrijstelling op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): eigenaren van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten zijn niet verplicht om bij verhuur of verkoop een energielabel te overleggen. Vanaf 29 mei 2026 vervalt deze vrijstelling en wordt een geldig energielabel verplicht bij iedere verhuur of verkoop van monumentaal vastgoed.

Concreet betekent dit: verhuurt of verkoopt u na 28 mei 2026 een monumentale woning of bedrijfspand, dan moet u een geldig energielabel kunnen overleggen. Eigenaren die nu al een energielabel laten opstellen, lopen voor op de regelgeving en voorkomen een boete bij de eerstvolgende transactie na de inwerkingtreding. Deze regel geldt voor alle monumentale panden, ongeacht de datum van aanwijzing of het type monument.

“Veel eigenaren van monumentaal vastgoed denken dat ze voor altijd vrijgesteld zijn van alle energielabelregels. Die vrijstelling is tot 29 mei 2026 van kracht, maar vervalt daarna. Wie tijdig in actie komt, voorkomt problemen bij de eerste transactie na die datum.”

Dian Manigoda, eigenaar Enerwise

 

Voor welke monumentale panden geldt de energielabelplicht vanaf 29 mei 2026?

De energielabelplicht geldt vanaf 29 mei 2026 voor alle monumentale panden die worden verhuurd of verkocht, inclusief:

Rijksmonumenten die zijn aangewezen door de rijksoverheid vallen onder de Erfgoedwet. Ook gemeentelijke en provinciale monumenten die lokaal zijn aangewezen, moeten vanaf 29 mei 2026 bij verhuur of verkoop beschikken over een energielabel. Moderne monumenten uit de naoorlogse periode en monumentale bedrijfspanden hebben eveneens vanaf die datum een energielabel nodig bij transacties.

Het maakt niet uit of het monument een woning, kantoorpand, winkel of ander type vastgoed betreft. De energielabelplicht geldt vanaf 29 mei 2026 voor alle gebouwtypen zodra er sprake is van verhuur of verkoop.

 

Wat kost een ontbrekend energielabel bij monumentaal vastgoed?

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) hanteert vaste boetebedragen voor het ontbreken van een energielabel. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Op basis van de stand per 1 januari 2024 bedroeg de boete €515 voor particuliere verhuurders en €1.030 voor rechtspersonen. Raadpleeg de ILT-website voor de actueel geldende bedragen.

Vanaf 29 mei 2026 maakt de ILT geen onderscheid meer tussen reguliere panden en monumenten bij de handhaving van de energielabelplicht. Een boeteprocedure kan worden gestart zodra blijkt dat bij verhuur of verkoop geen geldig energielabel beschikbaar was.

Hoe voorkomt u een boete voor uw monumentale pand?

Zorg ervoor dat u vóór 29 mei 2026 of vóór de eerstvolgende advertering of verhuur na die datum een geldig energielabel heeft aangevraagd voor uw monumentale pand. Een energielabel is 10 jaar geldig, dus wie tijdig plant voorkomt problemen bij toekomstige transacties.

Voor verhuurders van monumentaal vastgoed betekent dit: plan het energielabel in bij geplande mutaties of renovaties. Combineer de energielabel-inspectie met andere benodigde rapportages zoals een huurpuntentelling of meetrapport voor maximale efficiency.

 

Hoe beïnvloedt het energielabel de huurprijs van monumentaal vastgoed?

Monumentale woningen hebben een voordeel in de WWS-puntentelling: zij krijgen geen aftrekpunten voor slechte energielabels. Waar een niet-monumentaal pand met label G 15 aftrekpunten krijgt, label F 9 aftrekpunten en label E 4 aftrekpunten, blijft het puntenaantal van monumentale woningen ongewijzigd, ongeacht het energielabel.

Dit betekent echter niet dat het energielabel irrelevant is. Een beter energielabel kan nog steeds punten opleveren via rubriek 4 van het WWS. Labels A tot en met D leveren positieve punten op, terwijl labels E, F en G bij monumentale woningen op nul punten blijven staan in plaats van de aftrekpunten die bij reguliere woningen gelden.

 

Wat betekent dit voor de huurprijs van uw monumentale pand?

De afwezigheid van aftrekpunten geeft monumentale woningen een streepje voor in de WWS-telling. Een monumentaal pand met label G heeft dezelfde energiepunten als een niet-monumentaal pand met label D. Dit kan het verschil maken tussen het sociale segment (tot 143 punten) en de middenhuur (144-186 punten).

Voor verhuurders betekent dit: ook al bent u niet verplicht tot verduurzaming, een beter energielabel kan wel degelijk meer huurpunten opleveren. Een verduurzamingsadvies brengt in kaart welke maatregelen mogelijk zijn binnen de monumentale beperkingen.

“In de praktijk zien we dat monumentale verhuurders vaak geld laten liggen. Ze denken dat een energielabel niet uitmaakt voor hun huurprijs, maar labels A tot D leveren nog steeds punten op.”

Jorick Frigge, eigenaar Enerwise

Is een energielabel verplicht bij het verhuren van een monumentaal bedrijfspand?

Voor monumentale bedrijfspanden geldt dezelfde vrijstelling als voor monumentale woningen: bij verhuur is een energielabel tot 29 mei 2026 niet verplicht. Vanaf die datum geldt de energielabelplicht ook voor monumentale bedrijfspanden bij verhuur en verkoop.

Monumentale kantoorpanden vallen niet onder de label C-verplichting die sinds 1 januari 2023 geldt voor kantoorgebouwen boven de 100 vierkante meter. Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten zijn expliciet uitgezonderd van deze verplichting op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Ook na 29 mei 2026 blijft deze uitzondering voor de label C-verplichting van kracht: een monumentaal kantoorpand moet dan wel beschikken over een geldig energielabel, maar hoeft niet per se label C of hoger te hebben.

Hoe gaat u om met de energielabelplicht voor monumentale kantoren na 29 mei 2026?

Start tijdig met een energielabel-inspectie om te bepalen wat het huidige label is van uw monumentale kantoorpand. Blijkt het label lager dan gewenst, dan zijn er mogelijkheden om te verduurzamen binnen de monumentale beperkingen. Een verduurzamingsadvies brengt in kaart welke maatregelen realiseerbaar zijn zonder de monumentale waarde aan te tasten.

Welke diensten heeft u nodig voor monumentaal vastgoed?

Bij de verhuur of verkoop van monumentaal vastgoed heeft u vanaf 29 mei 2026 meerdere rapportages nodig. Naast het dan verplichte energielabel kan een meetrapport noodzakelijk zijn voor de advertentie-oppervlakte. Voor verhuur van monumentale woningen is een huurpuntentelling zinvol om de maximale huurprijs te bepalen.

De uitdaging bij monumentaal vastgoed is dat elke inspectie rekening moet houden met de bijzondere status van het pand. Niet elke inspecteur heeft ervaring met monumentale beperkingen en mogelijkheden. Door verschillende diensten te combineren via één specialistische partij voorkomt u miscommunicatie en verkeerde aannames.

Hoe plant u de inspectie van monumentaal vastgoed efficiënt?

Plan alle benodigde inspectie-werkzaamheden gelijktijdig in plaats van separate afspraken. Een gecertificeerde EP-adviseur kan een energielabel, meetrapport en huurpuntentelling vaak in één bezoek afhandelen. Dit bespaart tijd en zorgt voor consistentie tussen de verschillende rapporten.

Voor monumentaal vastgoed is het extra belangrijk dat de inspecteur bekend is met monumentale wet- en regelgeving. Verkeerde aannames over toegestane verduurzamingsmaatregelen kunnen leiden tot onrealistische adviezen.

 

Wilt u zekerheid over uw monumentale vastgoed?

Monumentaal vastgoed vereist maatwerk in inspectie en advies. De energielabelplicht gaat bij verhuur en verkoop gelden vanaf 29 mei 2026, maar de aanpak verschilt van reguliere panden. Bij Enerwise combineren we ervaring met monumentaal vastgoed met efficiënte dienstverlening via onze multi-inspectie.